Agnieszka Krajewska

        • Program nauczania oraz wymagania programowe dla klas IV-VIII

        • Program nauczania wychowania fizycznego według nowej podstawy programowej dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Krzysztof Warchoł.

          Struktura programu

          W strukturze merytorycznej programu występują: cele i zadania wychowania fizycznego zapisane w nowej podstawie programowej, treści kształcenia i wychowania fizycznego – uwzględniające zakres wymagań szczegółowych określonych również w nowej podstawie programowej, procedury, czyli metody, formy i środki wychowania fizycznego, pożądane osiągnięcia ucznia – po pierwszym poziomie kształcenia (edukacji wczesnoszkolnej, po klasie IV, po klasie V i VI oraz po klasie VII i VIII). Taki układ opisania osiągnięć ucznia pozwoli lepiej zaplanować pod względem merytorycznym, metodycznym i organizacyjnym kolejne etapy edukacji.  Program zawiera też przykładowe testy wiadomości, opis wybranych prób do diagnozowania sprawności fizycznej, normy sprawnościowe dla dzieci i młodzieży w wieku szkoły podstawowej, ankiety do oceny aktywności fizycznej oraz tabele do systematycznej diagnozy rozwoju fizycznego i motorycznego. Ważnym uzupełnieniem struktury treściowej programu jest wybór i przedstawienie najważniejszych wiadomości teoretycznych niezbędnych do przekazania uczniom, które odzwierciedlają zapisy nowej podstawy programowej.

           

          Wymagania programowe  w zakresie wychowania fizycznego
          II etap edukacyjny: klasy IV–VIII

          Cele kształcenia – wymagania ogólne

          1. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania i oceny własnego rozwoju fizycznego oraz sprawności fizycznej.
          2. Zachęcanie do uczestnictwa w rekreacyjnych i sportowych formach aktywności fizycznej.
          3. Poznawanie i stosowanie zasad bezpieczeństwa podczas aktywności fizycznej.
          4. Kształtowanie umiejętności rozumienia związku aktywności fizycznej ze zdrowiem oraz praktykowania zachowań prozdrowotnych.
          5. Kształtowanie umiejętności osobistych i społecznych sprzyjających całożyciowej aktywności fizycznej.

          Treści kształcenia – wymagania szczegółowe

          Klasa IV

          1. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. rozpoznaje wybrane zdolności motoryczne człowieka;
              2. rozróżnia pojęcie tętna spoczynkowego i powysiłkowego;
              3. wymienia cechy prawidłowej postawy ciała.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. dokonuje pomiarów wysokości i masy ciała oraz z pomocą nauczyciela interpretuje wyniki;
              2. mierzy tętno przed i po wysiłku oraz z pomocą nauczyciela interpretuje wyniki;
              3. wykonuje próbę siły mięśni brzucha oraz gibkości kręgosłupa;
              4. demonstruje po jednym ćwiczeniu kształtującym wybrane zdolności motoryczne;
              5. wykonuje ćwiczenia wspomagające utrzymywanie prawidłowej postawy ciała.
          2. Aktywność fizyczna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. opisuje sposób wykonywania poznawanych umiejętności ruchowych;
              2. opisuje zasady wybranej regionalnej zabawy lub gry ruchowej;
              3. rozróżnia pojęcia technika i taktyka;
              4. wymienia miejsca, obiekty i urządzenia w najbliższej okolicy, które można wykorzystać do aktywności fizycznej;
              5. wyjaśnia co symbolizują flaga i znicz olimpijski, rozróżnia pojęcia olimpiada i igrzyska olimpijskie.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. wykonuje i stosuje w grze: kozłowanie piłki w miejscu i ruchu, prowadzenie piłki nogą, podanie piłki oburącz i jednorącz, rzut piłki do kosza z miejsca, rzut i strzał piłki do bramki z miejsca, odbicie piłki oburącz sposobem górnym;
              2. uczestniczy w mini-grach;
              3. organizuje w gronie rówieśników wybraną zabawę lub grę ruchową, stosując przepisy w formie uproszczonej;
              4. uczestniczy w wybranej regionalnej zabawie lub grze ruchowej;
              5. wykonuje przewrót w przód z różnych pozycji wyjściowych;
              6. wykonuje dowolny układ gimnastyczny lub taneczny w oparciu o własną ekspresję ruchową;
              7. wykonuje bieg krótki ze startu wysokiego;
              8. wykonuje marszobiegi w terenie;
              9. wykonuje rzut z miejsca i z krótkiego rozbiegu lekkim przyborem;
              10. wykonuje skok w dal z miejsca i z krótkiego rozbiegu.
          3. Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. zna regulamin sali gimnastycznej i boiska sportowego;
              2. opisuje zasady bezpiecznego poruszania się po boisku;
              3. wymienia osoby, do których należy zwrócić się o pomoc w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. respektuje zasady bezpiecznego zachowania się podczas zajęć ruchowych;
              2. wybiera bezpieczne miejsce do zabaw i gier ruchowych;
              3. posługuje się przyborami sportowymi zgodnie z ich przeznaczeniem;
              4. wykonuje elementy samoochrony przy upadku, zeskoku.
          4. Edukacja zdrowotna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. opisuje jakie znaczenie ma aktywność fizyczna dla zdrowia;
              2. opisuje piramidę żywienia i aktywności fizycznej;
              3. opisuje zasady zdrowego odżywiania;
              4. opisuje zasady doboru stroju do warunków atmosferycznych w trakcie zajęć ruchowych.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. przestrzega zasad higieny osobistej i czystości odzieży;
              2. przyjmuje prawidłową postawę ciała w różnych sytuacjach.

          Klasy V i VI

          1. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wymienia kryteria oceny wytrzymałości w odniesieniu do wybranej próby testowej (np. test Coopera);
              2. wymienia kryteria oceny siły i gibkości w odniesieniu do wybranej próby testowej (np. siły mięśni brzucha, gibkości dolnego odcinka kręgosłupa);
              3. wskazuje grupy mięśniowe odpowiedzialne za prawidłową postawę ciała.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. wykonuje próby sprawnościowe pozwalające ocenić wytrzymałość tlenową, siłę i gibkość oraz z pomocą nauczyciela interpretuje uzyskane wyniki;
              2. demonstruje ćwiczenia wzmacniające mięśnie posturalne i ćwiczenia gibkościowe, indywidualne i z partnerem;
              3. demonstruje ćwiczenia rozwijające zdolności koordynacyjne wykonywane indywidualnie i z partnerem.
          2. Aktywność fizyczna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wymienia podstawowe przepisy wybranych sportowych i rekreacyjnych gier zespołowych;
              2. opisuje zasady wybranej gry rekreacyjnej pochodzącej z innego kraju europejskiego;
              3. opisuje podstawowe zasady taktyki obrony i ataku w wybranych grach zespołowych;
              4. wymienia rekomendacje aktywności fizycznej dla swojego wieku (np. Światowej Organizacji Zdrowia lub Unii Europejskiej);
              5. definiuje pojęcie rozgrzewki i opisuje jej zasady;
              6. rozumie i opisuje ideę starożytnego i nowożytnego ruchu olimpijskiego.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. wykonuje i stosuje w grze: kozłowanie piłki w ruchu ze zmianą tempa i kierunku, prowadzenie piłki nogą ze zmianą tempa i kierunku, podanie piłki oburącz i jednorącz w ruchu, rzut piłki do kosza z biegu po kozłowaniu (dwutakt), rzut i strzał piłki do bramki w ruchu, odbicie piłki oburącz sposobem górnym i dolnym, rozegranie „na trzy”, zagrywkę ze zmniejszonej odległości, rzut i chwyt ringo;
              2. uczestniczy w mini-grach oraz grach szkolnych i uproszczonych;
              3. uczestniczy w grze rekreacyjnej pochodzącej z innego kraju europejskiego;
              4. organizuje w gronie rówieśników wybraną grę sportową lub rekreacyjną;
              5. wykonuje przewrót w przód z marszu oraz przewrót w tył z przysiadu;
              6. wykonuje wybrane inne ćwiczenie zwinnościowo-akrobatyczne (np. stanie na rękach lub na głowie z asekuracją, przerzut bokiem);
              7. wykonuje układ ćwiczeń zwinnościowo-akrobatycznych z przyborem lub bez;
              8. wykonuje dowolny skok przez przyrząd z asekuracją;
              9. wykonuje proste kroki i figury tańców regionalnych i nowoczesnych;
              10. wybiera i pokonuje trasę biegu terenowego;
              11. wykonuje bieg krótki ze startu niskiego;
              12. wykonuje rzut małą piłką z rozbiegu;
              13. wykonuje skok w dal po rozbiegu oraz skoki przez przeszkody;
              14. przeprowadza fragment rozgrzewki.
          3. Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wyjaśnia, dlaczego należy przestrzegać ustalonych reguł w trakcie rywalizacji sportowej;
              2. omawia sposoby postępowania w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia;
              3. wymienia zasady bezpiecznego korzystania ze sprzętu sportowego;
              4. omawia zasady bezpiecznego zachowania się nad wodą i w górach w różnych porach roku.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. stosuje zasady asekuracji podczas zajęć ruchowych;
              2. korzysta bezpiecznie ze sprzętu i urządzeń sportowych;
              3. wykonuje elementy samoobrony (np. zasłona, unik, pad).
          4. Edukacja zdrowotna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wyjaśnia pojęcie zdrowia;
              2. opisuje pozytywne mierniki zdrowia;
              3. wymienia zasady i metody hartowania organizmu;
              4. omawia sposoby ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem i niską temperaturą;
              5. omawia zasady aktywnego wypoczynku zgodne z rekomendacjami aktywności fizycznej dla swojego wieku (np. WHO lub UE).
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. wykonuje ćwiczenia kształtujące nawyk prawidłowej postawy ciała w postawie stojącej, siedzącej i leżeniu oraz w czasie wykonywania różnych codziennych czynności;
              2. wykonuje ćwiczenia oddechowe i inne o charakterze relaksacyjnym;
              3. podejmuje aktywność fizyczną w różnych warunkach atmosferycznych.

          Klasy VII i VIII

          1. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wyjaśnia, jakie zmiany zachodzą w budowie ciała i sprawności fizycznej w okresie dojrzewania płciowego;
              2. wymienia testy i narzędzia do pomiaru sprawności fizycznej;
              3. wskazuje zastosowanie siatek centylowych w ocenie własnego rozwoju fizycznego.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. dokonuje pomiarów wysokości i masy ciała oraz samodzielnie interpretuje wyniki;
              2. wykonuje wybrane próby kondycyjnych i koordynacyjnych zdolności
              3. motorycznych;
              4. ocenia i interpretuje poziom własnej sprawności fizycznej;
              5. demonstruje zestaw ćwiczeń kształtujących wybrane zdolności motoryczne;
              6. demonstruje zestaw ćwiczeń kształtujących prawidłową postawę ciała.
          2. Aktywność fizyczna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. omawia zmiany zachodzące w organizmie podczas wysiłku fizycznego;
              2. wskazuje korzyści wynikające z aktywności fizycznej w terenie;
              3. wskazuje możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii do oceny dziennej aktywności fizycznej;
              4. charakteryzuje nowoczesne formy aktywności fizycznej (np. pilates, zumba, nordic walking);
              5. opisuje zasady wybranej formy aktywności fizycznej spoza Europy;
              6. wyjaśnia ideę olimpijską, paraolimpijską i olimpiad specjalnych.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. wykonuje i stosuje w grze techniczne i taktyczne elementy gier: w koszykówce, piłce ręcznej i piłce nożnej: zwody, obronę „każdy swego”, w siatkówce: wystawienie, zbicie i odbiór piłki; ustawia się prawidłowo na boisku w ataku i obronie;
              2. uczestniczy w grach szkolnych i uproszczonych jako zawodnik i jako sędzia;
              3. planuje szkolne rozgrywki sportowe według systemu pucharowego i „każdy z każdym”;
              4. uczestniczy w wybranej formie aktywności fizycznej spoza Europy;
              5. wykonuje wybrane ćwiczenie zwinnościowo-akrobatyczne (np. stanie na rękach lub na głowie z asekuracją, przerzut bokiem, piramida dwójkowa lub trójkowa);
              6. planuje i wykonuje dowolny układ gimnastyczny;
              7. opracowuje i wykonuje indywidualnie, w parze lub w zespole dowolny układ tańca z wykorzystaniem elementów nowoczesnych form aktywności fizycznej;
              8. wybiera i pokonuje trasę biegu terenowego z elementami orientacji w terenie;
              9. wykonuje przekazanie pałeczki w biegu sztafetowym;
              10. wykonuje skok w dal po rozbiegu z odbicia ze strefy lub belki oraz skoki przez przeszkody techniką naturalną;
              11. diagnozuje własną, dzienną aktywność fizyczną, wykorzystując nowoczesne technologie (np. urządzenia monitorujące, aplikacje internetowe);
              12. przeprowadza rozgrzewkę w zależności od rodzaju aktywności.
          3. Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wymienia najczęstsze przyczyny oraz okoliczności wypadków i urazów w czasie zajęć ruchowych, omawia sposoby zapobiegania im;
              2. wskazuje zagrożenia związane z uprawianiem niektórych dyscyplin sportu.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. stosuje zasady samoasekuracji i asekuracji;
              2. potrafi zachować się w sytuacji wypadków i urazów w czasie zajęć ruchowych.
          4. Edukacja zdrowotna.
            1. W zakresie wiedzy. Uczeń:
              1. wymienia czynniki, które wpływają pozytywnie i negatywnie na zdrowie i samopoczucie oraz wskazuje te, na które może mieć wpływ;
              2. omawia sposoby redukowania nadmiernego stresu i radzenia sobie z nim w sposób konstruktywny;
              3. omawia konsekwencje zdrowotne stosowania używek i substancji psychoaktywnych w odniesieniu do podejmowania aktywności fizycznej;
              4. wymienia przyczyny i skutki otyłości oraz nieuzasadnionego odchudzania się i używania sterydów w celu zwiększenia masy mięśni;
              5. wyjaśnia wymogi higieny wynikające ze zmian zachodzących w organizmie w okresie dojrzewania.
            2. W zakresie umiejętności. Uczeń:
              1. opracowuje rozkład dnia, uwzględniając proporcje między pracą a wypoczynkiem, wysiłkiem umysłowym a fizycznym rozumiejąc rolę wypoczynku w efektywnym wykonywaniu pracy zawodowej;
              2. dobiera rodzaj ćwiczeń relaksacyjnych do własnych potrzeb;
              3. demonstruje ergonomiczne podnoszenie i przenoszenie przedmiotów o różnej wielkości i różnym ciężarze.

          Klasy IV-VIII

          Kompetencje społeczne. Uczeń:

          1. uczestniczy w sportowych rozgrywkach klasowych w roli zawodnika, stosując zasady „czystej gry”: szacunku dla rywala, respektowania przepisów gry, podporządkowania się decyzjom sędziego, potrafi właściwie zachować się w sytuacji zwycięstwa i porażki, podziękować za wspólną grę;
          2. pełni rolę organizatora, sędziego i kibica w ramach szkolnych zawodów sportowych;
          3. wyjaśnia zasady kulturalnego kibicowania;
          4. wyjaśnia, jak należy zachować się w sytuacjach związanych z aktywnością taneczną;
          5. omawia znaczenie dobrych relacji z innymi ludźmi, w tym z rodzicami oraz rówieśnikami tej samej i odmiennej płci;
          6. identyfikuje swoje mocne strony, budując poczucie własnej wartości, planuje sposoby rozwoju oraz ma świadomość słabych stron, nad którymi należy pracować;
          7. wykazuje umiejętność adekwatnej samooceny swoich możliwości psychofizycznych;
          8. wykazuje kreatywność w poszukiwaniu rozwiązań sytuacji problemowych;
          9. współpracuje w grupie szanując poglądy i wysiłki innych ludzi, wykazując asertywność i empatię;
          10. motywuje innych do udziału w aktywności fizycznej, ze szczególnym uwzględnieniem osób o niższej sprawności fizycznej i specjalnych potrzebach edukacyjnych (np. osoby niepełnosprawne, osoby starsze).   

          W każdym roku szkolnym dokonywana jest diagnoza rozwoju fizycznego i sprawności fizycznej za pomocą testów sprawnościowych. Testy sprawnościowe są przeprowadzane w okresie od lutego do kwietnia w każdej klasie. Testy sprawnościowe obejmują:

            1. bieg wahadłowy 10 razy po 5 metrów – służący pomiarowi zdolności szybkościowo-siłowo-koordynacyjnych;
            2. 20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy wykonywany według Europejskiego Testu Sprawności Fizycznej – Eurofit, opracowanego przez Radę Europy – służący pomiarowi zdolności wytrzymałościowych w biegu;
            3. podpór leżąc przodem na przedramionach (deska) – służący pomiarowi zdolności siłowo- wytrzymałościowych całego ciała;
            4. skok w dal z miejsca – służący pomiarowi skoczności i siły.